قیمت جهانی مواد غذایی افزایش یافت؛ نگرانی از عرضه محصولات کشاورزی در بازارهای جهانی

تازه‌ترین گزارش سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) نشان می‌دهد قیمت جهانی مواد غذایی در ماه اوت ۲۰۲۶ افزایش یافته است؛ افزایشی که تحت تأثیر نگرانی درباره عرضه، شرایط نامساعد آب‌وهوایی، تحولات ژئوپلیتیکی و اختلال در مسیرهای تجاری برخی محصولات کشاورزی رخ داده است.

بر اساس داده‌های FAO، شاخص قیمت جهانی مواد غذایی در ماه اوت به ۱۳۳.۳ واحد رسید؛ در حالی که این شاخص در ماه قبل حدود ۱۳۰.۸ واحد بود.

افزایش اخیر باعث شده قیمت جهانی مواد غذایی به یکی از بالاترین سطوح سال‌های اخیر برسد و بار دیگر توجه بازارهای کشاورزی را به وضعیت تولید، ذخایر و تجارت محصولات اساسی جلب کند.

افزایش قیمت در گروه‌های اصلی مواد غذایی

یکی از نکات قابل توجه گزارش جدید FAO، افزایش قیمت در گروه‌های مختلف کالاهای غذایی است.

غلات، روغن‌های گیاهی، شکر، گوشت و محصولات لبنی در ماه اوت با افزایش شاخص قیمت مواجه شدند.

در میان این گروه‌ها، شکر افزایش قابل توجهی را تجربه کرد و شاخص قیمت آن حدود ۱۱.۹ درصد نسبت به ماه قبل افزایش یافت.

شرایط نامساعد تولید در برخی مناطق مهم جهان یکی از عواملی است که بر بازار شکر و دیگر محصولات کشاورزی تأثیر گذاشته است.

آب‌وهوا همچنان یکی از ریسک‌های بزرگ کشاورزی جهان است

تغییرات و نوسانات شدید آب‌وهوایی اکنون تنها یک مسئله زیست‌محیطی محسوب نمی‌شوند؛ بلکه مستقیماً بازار محصولات کشاورزی را تحت تأثیر قرار می‌دهند.

خشکسالی، بارندگی نامناسب، گرمای شدید و سایر تنش‌های اقلیمی می‌توانند عملکرد مزارع را کاهش داده و عرضه محصولات را محدود کنند.

کاهش عرضه نیز در شرایطی که تقاضای جهانی همچنان بالاست، می‌تواند زمینه افزایش قیمت محصولات کشاورزی و مواد غذایی را فراهم کند.

به همین دلیل، افزایش مقاومت مزارع در برابر تنش‌های محیطی و استفاده بهینه از آب، خاک و نهاده‌های کشاورزی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

پیش‌بینی تولید جهانی غلات کاهش یافت

همزمان با انتشار آمار قیمت مواد غذایی، FAO برآورد خود از تولید جهانی غلات در سال ۲۰۲۶ را نیز کاهش داده است.

طبق گزارش منتشرشده، پیش‌بینی تولید جهانی غلات حدود ۳.۴ میلیون تن کاهش یافته و به حدود ۲.۹۸ میلیارد تن رسیده است.

این میزان حدود ۲ درصد کمتر از سال قبل برآورد شده و یکی از مهم‌ترین کاهش‌های تولید سالانه غلات طی سال‌های اخیر محسوب می‌شود.

غلات از مهم‌ترین پایه‌های امنیت غذایی جهان هستند و تغییر در میزان تولید گندم، ذرت، برنج و سایر غلات می‌تواند بر بازار مواد غذایی، خوراک دام و حتی هزینه تولید سایر محصولات اثرگذار باشد.

چرا افزایش قیمت جهانی محصولات کشاورزی اهمیت دارد؟

بازار کشاورزی امروز به‌شدت به یکدیگر متصل است. کاهش تولید یک محصول در یک منطقه مهم تولیدکننده می‌تواند بر عرضه و قیمت آن در کشورهای دیگر نیز اثر بگذارد.

از سوی دیگر، افزایش هزینه انرژی، حمل‌ونقل و نهاده‌های کشاورزی می‌تواند هزینه تمام‌شده تولید را افزایش دهد.

در چنین شرایطی، کشورهایی که بتوانند بهره‌وری تولید داخلی خود را افزایش دهند، وابستگی کمتری به نوسانات بازار جهانی خواهند داشت.

این موضوع اهمیت سرمایه‌گذاری در مدیریت منابع آب، تغذیه صحیح گیاه، افزایش حاصلخیزی خاک، کاهش ضایعات و افزایش عملکرد در واحد سطح را بیش از گذشته نشان می‌دهد.

تحلیل البرز بهسم

افزایش دوباره شاخص قیمت جهانی مواد غذایی نشان می‌دهد که امنیت غذایی بیش از گذشته تحت تأثیر مجموعه‌ای از عوامل اقلیمی، اقتصادی و تجاری قرار گرفته است.

از دیدگاه البرز بهسم، پاسخ پایدار به چنین شرایطی صرفاً افزایش سطح زیر کشت نیست؛ بلکه باید بر افزایش بهره‌وری در واحد سطح تمرکز کرد.

کشاورزی آینده نیازمند تولید بیشتر با مدیریت دقیق‌تر منابع است.

مدیریت صحیح تغذیه گیاه، استفاده اصولی از کودهای کشاورزی، کنترل به‌موقع آفات و بیماری‌ها، مدیریت آب و توجه به سلامت خاک می‌تواند به حفظ عملکرد محصول در شرایط دشوار کمک کند.

در شرایطی که تغییرات اقلیمی و نوسانات بازار جهانی فشار بیشتری بر بخش کشاورزی وارد می‌کنند، استفاده علمی و هدفمند از نهاده‌ها اهمیت دوچندان خواهد داشت.

برای کشاورزی ایران نیز این تحولات یک پیام روشن دارد: افزایش بهره‌وری، کاهش اتلاف منابع و حرکت به سمت کشاورزی پایدار، دیگر تنها یک انتخاب نیست؛ بلکه به یکی از الزامات حفظ تولید و امنیت غذایی تبدیل شده است.