لکه سیاه سیب چیست؟ علائم ، علت و روش های پیشگیری و کنترل بیماری

بیماری لکه سیاه سیب 

Venturia inaequalis

از مهم ترین بیماری های درختان میوه دانه دار بویژهسیب بیماری لکه سیاه سیب  (Scab)  از جمله بیماری های رایج و البته خطرناک  سیب در اغلب مناطق سیب خیز دنیا می باشد.

این بیماری همواره در مناطق مورد تهدید ، موجبات خسارت به محصول باغداران را فراهم نموده است. 

در این بیماری به خصوص در مناطقی که در ماه های بهار و اوایل تابستان هوای مرطوب و خنکی دارند بیشتر دیده می شود . 

بیشتر گزارشات حضور و شیوع بیماری در مناطق استان های مازندران ، گلستان ، آذربایجان شرقی ، آذربایجان غربی و نیز در کوهپایه ها جنوبی استان البرز نشان می دهد. ( اشکان 1385)  این بیماری در ارقام حساس سیب استان اردبیل هم گزارش شده است .

این بیماری در نواحی خشک و نیمه خشک کمتر دیده میشود.

این بیماری به دلیل ایجاد آلودگی میوه و دم میوه ، محصول ریزش نموده و در صورت باقی ماندن بر روی درختان کیفیت و بازار پسندی خود را از دست می دهد .

چگونگی ایجاد بیماری لکه سیاه سیب بر روی درختان سیب:

در یک باغ آلوده به بیماری لکه سیاه سیب غالبا در برگها ی مرده و میوه های ریخته شده در پای درختان زمستان را پشت سر میگذارد با شروع فصل بهارو بارندگی های بهاره ، اسپور های جنسی قارچ از درون برگها و میوه های آلوده آزادشده و توسط باد روی اندام های حساس درخت( برگ ، گل ، میوه های جوان مستقر می شوند.

در بیشتر سالها آلودگی اولیه همزمان با مرحله باز شدن جوانه های درختان آغاز میشود. و تا مرحله تمام گل در یک بازه زمانی حدود 5 تا 7 هفته ، بسته به شرایط آب و هوایی سال بویژه دو عامل دما و رطوبت ، ادامه می یابد. 

این اسپورها برای آلوده کردن ،اندام های گیاهی به چند ساعت  رطوبت آزاد در سطح گیاه نیاز دارند.

در صورت رطوبت نسبی بالای 90-95 درصد بر روی بافت های گیاهی ، اسپور قارچ جوانه زده و آلودگی آغاز می گردد.

مدت زمان لازم برای جوانه زدن اسپور قارچ ، نفوذ آن به بافت درختان سیب و ایجاد عفونت اولیه ، بستگی به تعداد ساعات خیسی اندام های گیاهی و دمای محیط بین 1 تا 25 درجه سانتی گراد دارد.

این بیمار در دمای بالای 20 درجه سانتی گراد به ندرت رخ می دهد.

وجود بارندگی ، مه شبنم های بهاره وقوع ـاودگی را تسهیل می کند. در حقیقت آلودگی با شروع بارندگی و افزایش رطوبت نسبی آغاز می شود.و اگر به صورت موفقیت آمیز ادامه یابدلکه ها معمولا پس از 9 روز در دما 16-17 درجه سانتی گراد و یا پس از دو هفته با متوسط 10 درجه سانتی گرادظاهر خواهند شد.

بیماری لکه سیاه سیب با افزایش درجه حرارت بیشتر توسعه پیدا میکند.

ظهور اولین لکه های بیماری9-17 روز  پس از شروع آلودگی اولیه قابل رویت بوده و پس از آن آلودگی های ثانویه که ناشی از تشکیل اسپور های غیر جنسی قارچ می باشند، در سطح این زخم ها رخ می دهند.

اسپور های ایجاد شده در سطح لکه ها، به راحتی و البته  در حضور رطوبت کافی ( حدود 70-90 درصد.)در باغ  منتشر و برگها یا میوه های دیگر را آلوده می کنند. 

در رطبت کافی ، زخم های جدید ایجاد و اسپور های جدید به وجود می آیند. وقوع این نوع  از آلودگی در تابستان چند بار اتفاق می افتد هر چه بافت گیاه میزبان حساس تر باشد . بیشتر دچار این بیماری میشود که به شرایط آب و هوایی نیز بستگی دارد.

در فصل بهار به دلیل اینکه هوا کمی خنک تر بوده و میزبان مقاوم تر و دارای لکه های کوچک می باشد و هرچه هوارو به خنکی رود لکه ها کمتر میباشد ودر صورت خشک شدن هوا و نبود رطوبیت برای چند ساعت آلودگی متوقف میشود   MackenziT2002))

خسارت و آسیب های بیماری لکه سیاه سیب:

مهم ترین آسیبی که بیماری لکه سیاه سیب دارد ،ایجاد لکه های سیاه رنگ روی میوه سیب است که بروز این لکه ها باعث غیر قابل فروش شدن این میوه ها میشود.

هرچه لکه های سیب بیشتر باشد ا،بازار پسندی آن کاهش میابد.

درختان آلوده به بیماری لکه سیاه سیب ظاهر خوبی ندارنداگر درختی زود هنگام دچار ریزش برگ شود و این اتفاق چند سال چند سال پشت سر هم رخ دهد درخت ضعیف تر خواهد شد رشد درخت تحت تاثیر قرار گرفته و کمتر شکوفه خواهد داد و بیشتر در معرض آیب های زمستانی قرار خواهند داشت و نسبت به بیماری و آفات حساس تر خواهند بود .

سیب های درخت آلوده می توانند به قدر ناپسند و تغییر شکل یافته شوند.که ممکن است در بهترین حالت فقط بتوانید از آنها برای آب سیب استفااستفاده شود و یا حتی اصلا قابل خوردن نباشد.

علائم بیماری لکه سیاه سیب :

بیشتر بر روی بخش های هوائی درختان شامل برگها ، دمبرگ ها ، گل و گلبرگ ، فلس جوانه ها و میوه ، دم میوه و شاخه های جوان و کوچک  دیده میشود.

هر چند بروز علائم روی بخش چوبی شاخه ها در درختان سیب چندان معمول نیست ولی ظهور علائم بر روی شاخه در گلابی بسیار شایع است. در سیب نشانه های بارز بیماری بر روی برگ و میوه ظاهر می شود . در بهار پس از شکفتن جوانه ها و خروج برگها ، اولین علائم در سطح زیرین برگ قابل رویت است .با باز شدن کامل برگها ، سطح روئی برگ نیز مورد حمله قرار میگیرد.. لکه ها ابتدا با حاشیه نامشخص به رنگ سبز زیتونی خود نمایی میکنند.ولی به تدریج با تشکیل و پیدایش اسپور های غیر جنسی قارچ عامل بیماری کنیدی ، ظاهر مخملی پیدا نموده و به مرور زمان قهوه ای تیره می شوند.

در صورت آلودگی زیاد دمبرگ و برگ در طی چند روز زرد رنگ ، چروکیده و دچار ریزش میشوند.(Biigs2013)

آلودگی گل :

در طول زمان گلدهی با ظهور لکه های کوچک به رنگ سبز تیره در قاعده گل و کاسبرگ ها رخ می دهد. آلودگی ساقه دم گل ، سبب ریزش میوه های جوان در حال میشود.

میوه های جوانی که در مراحل جوانی که در مراحل بعدی رشد و نمو مورد هجوم قارچ عامل بیماری قرار میگیرند ، علائم را به صورت لکه های گرد سبز زیتونی ، گاه با هاله قرمز ، نشان داده که این لکه ها به تدریج  بارشد میوه به رنگ سیاه تغییر کرده ،و حالت کرکی  پیدا می کنند . سپس با پیشرفت بیماری ، بافت پوست میوه های جوان آلوده در مرحله فندقه ، به بافتی سخت و چوب پنبه ای تغییر شکل می دهد. در شرایط حاد پوست میوه دچار ترک های کوچک سطحی تا ترک های بزرگ عمیق که تا گوشت میوه نفوذ میکند . در نهایت میوه ها کوچک مانده و بازار پسندی خود را از دست می دهند .

توسعه لکه ها بر روی میوه کند تر از لکه های برگی است .

آلودگی های ابتدا فصل ، غالبا در مجاورت کاسبرگها رخ می دهد، اما سپس در سراسر میوه قابل مشاهده خواهد بود. اما در 

آلودگی های اواخر تابستان و اوائل پاییز معمولا در باغ قابل مشاهده نیستند . ولی زمانی که میوه ها به انبار یا سردخانه منتقل شوند. به صورت نواحی ریز به قطر حداکثر 0.5 سانتی متر ، گرد خشن و سیاه بر روی میوه آشکار می کردند.

(Biggs,2013)

راه های مبارزه با بیماری لکه سیاه سیب :

1-پیش آگاهی درباره بیماری : به باغداران توصیه میشود که اطلاعات لازم در خصوص ظهور بیماری را از طریق

2 – اقدامات بهداشتی باغ 

3 – استفاده از ارقام مقاوم 

1.مبارزه شیمیایی:  استفاده از سم کاپتان